Een verdrietige historische ervaring

(door Leo Klinkers, 31 maart 2009)
Op 25 maart 2009 organiseerde de Tweede Kamer een conferentie Vertrouwen en Zelfvertrouwen naar aanleiding van het gelijknamige rapport van de parlementaire Stuurgroep Zelfreflectie. Binnen de Nationale Conventie heb ik me in 2006 samen met Frank Ankersmit intensief beziggehouden met het analyseren van defecten in de relatie parlement–regering. Ons werk is onder meer vastgelegd in de voorstudies De Reformatie van de Staat en Parlement en regering: rijp voor een nieuwe politieke levenscyclus? In de aanloop naar die conferentie schreven wij een artikel Red het parlement dat op 21 maart is gepubliceerd in Trouw.

Lees meer...

door Leo Klinkers (24 juni 2008)

Inleiding
Als een van de Hoge Colleges van Staat krijgt de Raad van State regelmatig aandacht. Niet alleen in vakbladen maar ook in de meer populaire media. Dat is voor een belangrijk deel te danken aan de onvermoeibare en actief naar buiten gerichte inzet van zijn Vice-president, Herman Tjeenk Willink. Sinds zijn aantreden in 1997 zijn de Algemene Beschouwingen van de jaarverslagen van de Raad ankerpunten van doordachte observaties over de kwaliteit van het constitutioneel bestel, het staatkundig systeem, de parlementaire democratie, de instituties van de staat, de relatie tussen beleid en uitvoering, de breedte en diepte van burgerschap, de betekenis van het maatschappelijk middenveld en van het particulier initiatief.

Opvallend in die Algemene Beschouwingen is de toenemende ernst en bezorgdheid over het afnemen van de kwaliteit in die domeinen. Niet alleen herhaalt Tjeenk Willink vaak met andere woorden en accenten wat hij eerder schreef, maar de toon is door de jaren heen ook nog scherper geworden. Het jaarverslag over 2007 spant wat dat betreft de kroon. Het lijkt alsof de Vicepresident daarmee de grens van zijn staatsrechtelijke ruimte opzoekt. Het was aanleiding tot scherpe - positieve en negatieve - reacties in de pers, ook van individuele Kamerleden. Daaruit volgde een verzoek van het Kamerlid Duyvendak, namens fractievoorzitter Halsema, aan het kabinet om officieel op dat jaarverslag te reageren. Hetgeen vrij snel gebeurde.

In dit stuk behandel ik eerst een aantal aandachtspunten uit dat jaarverslag over 2007 van 9 april 2008. Daarna de brief van het kabinet van 29 april 2008 in reactie daarop. Op 2 september 2008 zal de Tweede Kamer daarover in gesprek gaan met het kabinet. De uitkomst daarvan zal ik dan vermelden.

Lees meer...

door Leo Klinkers (26 januari 2008)

Inleiding
In de rubriek Werkwijze van de Tweede Kamer beperk ik me vooralsnog tot het volgen van het proces van reflectie dat de Tweede Kamer in 2007 is begonnen naar aanleiding van de motie Schinkelshoek. Die zoektocht naar een nieuwe cultuur en wellicht ook een nieuwe structuur is van groot gewicht. Na de Grondwet is het Reglement van Orde het document dat de orde der staatkundige ontwikkelingen bepaalt. Wie de orde beheerst, de voorzitter dus als eerste burger van het land, beheerst alles. De zeggenschap over de inrichting van de besluitvorming is bepalend voor wat de samenleving aan geboden en verboden ontvangt. In 2002-2003 is die orde aangepast op een manier die aan de ogen van vele staatkundige experts ontsnapt is. Dat ging als volgt.

Lees meer...