Grondwetsherziening

We staan na zo'n 25 jaar voor een nieuwe herziening van de Grondwet. De aandacht daarvoor valt terug te voeren op enkele recente stappen en gebeurtenissen.

In haar eindrapport van oktober 2006 bepleitte de Nationale Conventie opnieuw te kijken naar de maatschappelijke betekenis van de Grondwet in de huidige multiculturele samenleving. In het Coalitieakkoord van 2007 kreeg dit advies een politieke basis. Ook in 2007 adviseerde de zogeheten Commissie Van Aartsen een wijziging van de Grondwet door te voeren ten einde gemeenten een beter pakket van bevoegdheden te verschaffen om hun rol als eerste overheid waar te kunnen maken. In 2008 organiseerde het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksaangelegenheden een symposium over een mogelijke nieuwe kijk op de Grondwet.

Aanloop Staatscommissie Grondwet

door Leo Klinkers

In dit stuk beschrijf ik gebeurtenissen en ontwikkelingen in de aanloop naar de instelling van een Staatscommissie ter herziening van de Grondwet.

Nationale Conventie
Het rapport van de Nationale Conventie van oktober 2006 onder de titel Hart voor de publieke zaak heeft de belangstelling voor de maatschappelijke en juridische betekenis van de Grondwet hernieuwd. De aanbevelingen op dat punt zijn onderbouwd door een voorstudie Een Grondwet voor de 21e eeuw van de Werkgroep Grondwet van de Conventie met duidelijke indicaties voor de aard en omvang van de taak om de Grondwet opnieuw tegen het licht te houden.

Vanuit de Nationale Conventie vooralsnog geen nieuwe tekst
De combinatie van weinig tijd en een hoge mate van complexiteit heeft ertoe geleid dat de werkgroep niet een tekstvoorstel voor een nieuwe Grondwet heeft kunnen ontwerpen. Niettemin heeft een van de leden, Jan Willem Sap1, zich op dat pad begeven. Hij schreef op eigen titel een ontwerp voor een nieuwe Grondwet, inclusief een preambule en een hoofdstuk algemene bepalingen.

Lees meer...

Commissie Gemeentewet

door Leo Klinkers

Op de algemene ledenvergadering van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) in juni 2006 presenteerde de Commissie Toekomst Lokaal bestuur (commissie Bovens) de studie Wil tot verschil. Gemeenten in 2015. Dat rapport is een pleidooi voor versterking van de gemeentelijke autonomie en voor meer differentiatie in de werkwijze en structuur van gemeenten.

Vervolgens gaf de VNG begin 2007 opdracht aan de Commissie Gemeentewet en Grondwet (commissie Van Aartsen) om op basis van de studie van de commissie Bovens wetsartikelen te ontwerpen, voor zowel Gemeentewet als Grondwet, die een dergelijke versterking van de autonomie en differentiatie van werkwijze en structuur zouden kunnen dienen. De opdracht luidde als volgt:

"1. De commissie dient de concrete belemmeringen in wet- en regelgeving in kaart te brengen die gemeenten hinderen bij het invullen van hun autonome positie en het realiseren van lokale differentiatie.
2. Vervolgens dient de commissie waar nodig met voorstellen tot wijziging van de Gemeentewet en eventueel de Grondwet te komen om deze belemmeringen op te heffen.”

Lees meer...

Nationale Conventie

door Leo Klinkers

De Nationale Conventie in vogelvlucht
Bij besluit van 22 december 2005 stelde de minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties, Alexander Pechtold, namens het kabinet de Nationale Conventie in (Staatscourant 2005, nr. 251). In artikel 2 van dat instellingsbesluit gaf hij de Conventie, bestaande uit veertien leden, de volgende opdracht mee:

"De Nationale Conventie heeft tot taak voorstellen te doen voor de inrichting van het nationaal politiek bestel die kunnen bijdragen aan herstel van vertrouwen tussen burger en politiek en mede ten grondslag kunnen liggen aan de constitutie voor de eenentwintigste eeuw. Zij besteedt daarbij in ieder geval aandacht aan:
a. het stelsel van het evenwicht van machten op nationaal niveau en betrekken daarin de positie van de Eerste Kamer en Raad van State in samenhang met het vraagstuk van toetsing van wetten aan de Grondwet;
b. de vraag of inrichting en bevoegdheden van de Nederlandse staatsinstellingen voldoende zijn toegesneden op de internationale omgeving waarin Nederland functioneert, in het bijzonder de Europese;
c. de positie en toekomst van de representatieve democratie;
d. de positie van de Grondwet in de samenleving en de wijze waarop de Grondwet kan worden veranderd."

De Nationale Conventie begon, onder voorzitterschap van mr. R.J. Hoekstra (Raad van State) haar taak begin februari 2006, onder de politieke verantwoordelijkheid van minister Pechtold. Zij bracht op 6 oktober 2006 haar rapport uit aan minister Nicolai.

Lees meer...