Diverse moties en initiatiefvoorstellen

Diverse moties en initiatiefvoorstellen

Het staatkundig bestel wordt mede onderhouden door moties en initiatiefvoorstellen van leden in de Tweede Kamer. Dit onderdeel schenkt daaraan aandacht.
Vooralsnog gaat het naast de motie Willems (zie hieronder) om de volgende.

Het initiatiefvoorstel Halsema
In het vergaderjaar 2002-2003 diende de fractievoorzitter van GroenLinks, Femke Halsema, een initiatiefvoorstel in om de Grondwet op een zeer fundamenteel punt te herzien. Namelijk om rechters de bevoegdheid te geven wetten te toetsen aan de Grondwet. Nederland is een van de weinige landen in de wereld waar dat niet mag. Zo is de merkwaardige situatie ontstaan dat een Nederlandse rechter wel wetten mag toetsen aan het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens (EVRM), maar niet aan de eigen nationale Grondwet. De Nationale Conventie steunt dit initiatief in haar eindrapport van oktober 2006. Het voorstel Halsema ligt al enige tijd in de Eerste Kamer. Het tijdstip van finalisering van de behandeling is vooralsnog niet bekend. Wellicht wordt dit onderwerp meegenomen in de te verwachten herziening van de Grondwet.

De motie Vietsch
De motie Vietsch van november 2002 is de politieke grondslag geworden voor de instelling van de Themacommissie Ouderenbeleid. Zie aldaar.

De motie Schinkelshoek
De motie Schinkelshoek, lid van de voormalige Nationale Conventie, van juli 2007, ondersteunt het maatschappelijke initiatief tot de oprichting van een Huis van de Democratie.

De motie Schinkelshoek
De motie Schinkelshoek is een logisch vervolg van de inzet van Jan Schinkelshoek binnen de Nationale Conventie. Daar hebben we een en ander maal gediscussieerd over de vraag in welk opzicht de relatie tussen parlement en regering versterking zou behoeven. In die context is veel kritiek op de werkwijze van de Tweede Kamer zichtbaar gemaakt. Deze motie roept de Kamer op tot het instellen van een commissie van zelfreflectie. Zie ook Werkwijze Tweede Kamer.

De motie Putters
De motie Putters van maart 2008 verlangt van de regering om in het kader van de Nota Vernieuwing Rijksdienst alsnog met een degelijke probleemanalyse te komen ter onderbouwing van de stelling dat het externe adviesstelsel aanzienlijk zou moeten krimpen en versoberen. Zie Nota Vernieuwing Rijksdienst (4).

De motie Willlems

Achtergrond van de motie Willems

Voor het nemen van politieke besluiten kunt u sturen op kennis, op structuren of op processen. Meestal is het een combinatie van alle drie. Het is echter een goede zaak als u weet in welke volgorde en dosering die kennissturing, structuursturing en processturing moeten plaatsvinden. Zie het als zout, peper en suiker. Als u niet weet in welk gerecht dat wel of niet thuishoort, en in welke hoeveelheden, dan eet u niet lekker. Ook de volgorde luistert nauw. Als u niet het verschil kent tussen het voorgerecht en het toetje, wordt het een rare maaltijd. En soms hoort het helemaal niet bij elkaar, zoals u ook geen slagroomgebakje serveert op een schaal met haringen. Kortom, zonder degelijke kennis van en ervaring met deze drie sturingsinstrumenten, hun onderlinge relatie en volgorde, wordt politieke besluitvorming een rommelzooitje.

Daarbij hoort ook inzicht in de momenten waarop u überhaupt een van deze instrumenten niet gebruikt, niet hoeft te gebruiken. Als er kennis in huis is om een specifiek probleem op te lossen is het onzin om structuur- en/of processturing toe te passen. U gaat dan voorwaarts op basis van het adagium ‘Ik ben Jan, en ik weet er alles van.’ Vervolgens neemt u op basis van die kennis uw besluit. Klaar. Een groot deel van de politieke besluitvorming rust op kennis, omdat de openbare dienst met zijn dossiers, archieven en praktijkervaring doorgaans voldoende inzicht  heeft om het politieke gezag in staat te stellen tot afgeronde besluiten te komen.

Dat is echter vaak anders als het om maatschappelijke problemen gaat. Meestal zijn daarvoor geen pasklare oplossingen beschikbaar. Dat komt doordat de meeste maatschappelijke problemen door de overheid zelf worden veroorzaakt, terug te voeren op het gebrek aan inzicht waaraan de eerste alinea refereert. Degene die een probleem veroorzaakt heeft meestal niet de kennis in huis om dat adequaat aan te pakken. Als dat wel het geval zou zijn (geweest) zou er niet ondoordacht gehandeld zijn. Het politieke ambt is het belangrijkste ambt ter wereld, maar dé politiek is de belangrijkste veroorzaker van de grootste maatschappelijke problemen. Of het nu gaat over het falen van het project Walvis, of van de levensloopregeling, of het toeslagensysteem dat de belastingdienst moet uitvoeren. Als u analyseert waar die ellende vandaan komt, dan brengt het volgen van dat spoor terug, u altijd in de Tweede Kamer of bij een regeerakkoord.

Het is die wetenschap en dat besef, die ten grondslag liggen aan de Motie Willems. De strekking daarvan is: als je niet weet hoe je iets moet aanpakken, dan moet je het gewoon aan de burgers gaan vragen. Dat is de essentie van processturing. Maar pas op. Dit sturingsinstrument mag en moet u alleen maar inzetten in gevallen waarin u niet op eigen gezag weet wat er gedaan moet worden. Dan gaat u dus praten met mensen, die een bepaalde mate van wijsheid en waarheid in huis hebben waarmee u het probleem op een gezaghebbende manier kunt aanpakken.

Lees meer...