Bestuur en Beleid Nederland Uitvoerbaar en Handhaafbaar Beleid

Uitvoerbaar en Handhaafbaar Beleid

Introductie

door Leo Klinkers

Dit thema behandelen we via de onderstaande 4 hoofdstukken:

  • Hoofdstuk 1 - De Problematiek, gaat in op de achtergrond van onuitvoerbaar beleid en niet-handhaafbare regelgeving.
  • Hoofdstuk 2 - De Analyse, beschrijft officiële reacties van gezaghebbende organen op deze, al zo’n twintig jaar voortdurende, problematiek.
  • Hoofdstuk 3 - De Conclusie, vat de oorzakelijke kern van de problematiek samen.
  • Hoofdstuk 4 - De Remedie, bevat mijn mening over de manier waarop de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid verbeterd zouden kunnen worden.

Een verkorte versie van de genoemde vier hoofdstukken is verschenen in Basis 4/2007 onder de titel Hirsch Ballin opnieuw aan zet? Uitvoerbaar en handhaafbaar beleid.Tezamen vormen ze een uitgebreide studie van de problematiek van de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid. Het doel daarvan is om degenen die deze materie ter harte gaan te stimuleren om een andere aanpak te kiezen dan sinds 1991 gebruikelijk is. Dat was tot nu toe namelijk de aanpak van meer van hetzelfde. Dat blijkt niet te werken.

Talloze gezaghebbende organen hebben zich over deze materie gebogen. Hun analyses en aanbevelingen hebben echter geen einde gemaakt aan deze problematiek. Sterker nog, die neemt alleen maar toe. Mijn motto is: ‘als je vandaag blijft doen wat je gisteren ook al deed, krijg je morgen dezelfde resultaten als die van vandaag. Wil je dat niet? Dan moet je vandaag veranderen. Dan krijg je morgen andere resultaten.’

De andere aanpak die ik voorsta is een combinatie van verschillende zaken. In de eerste plaats door de uitvoerbaarheids- en handhaafbaarheidsproblematiek niet casuïstisch te bekijken, zoals bijna alle rapporten over deze zaak doen, maar holistisch en vanuit een historisch perspectief. Daarom probeer ik deze materie te beschrijven vanuit zijn ontstaan en het daarna volgende groeiproces. In de tweede plaats door analyses van de problematiek aan te bieden die niet eerder onder de aandacht van de diverse onderzoekers zijn geweest. In de derde plaats door te stellen dat het maken van beleid en het slaan van de brug tussen beleid en regelgeving, geleerd moet worden. Dat ontbreekt in de openbare dienst, ondanks de vele cursussen die daarvoor worden aangeboden en geconsumeerd. De standaarden voor het maken van uitvoerbaar beleid en handhaafbare regels worden niet gekend.

Hoofdstuk 1 - De Problematiek

Mijn betrokkenheid bij dit onderwerp

Meewerken aan het verbeteren van de uitvoerbaarheid van beleid en de handhaafbaarheid van regelgeving is de raison d’être van mijn werk als bestuurskundig adviseur. Nadenken over de praktische en wetenschappelijke principes van het maken van uitvoerbaar beleid en handhaafbare regelgeving, behoort sinds mijn eerste baan als gemeenteambtenaar in 1969 tot de kern van mijn activiteiten. Bekwame ambtelijke chefs leerden mij het vak in de praktijk. Daarna verschafte het Instituut voor Staats- en Bestuursrecht van de juridische faculteit te Utrecht mij de ruimte om de bestuurskundige randvoorwaarden te verkennen voor het ontwerpen van uitvoerbaar beleid en handhaafbare regelgeving. Dat leidde begin jaren zeventig tot de eerste methodologische schetsen, die later de 'methode Klinkers' zouden gaan heten. Wat die methode met zijn standaarden voor uitvoerbaarheid inhoudt, is elders op deze website te zien. Alsook hoe die via de e-cursus Uitvoerbaar Beleid Maken kan worden geleerd en toegepast.

Lees meer...

Hoofdstuk 2 - De Analyse

Kritische beschouwingen

Sinds de jaren negentig is een toenemend aantal kritische beschouwingen over onuitvoerbaar beleid en niet-handhaafbare regelgeving verschenen. Vooral ook van vooraanstaande organen uit ons staatkundig bestel: de Raad van State, de Algemene Rekenkamer (AR), de Nationale Ombudsman en de Eerste Kamer. Daarnaast wijs ik op stukken van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR), van het Overleg van SG’s en van de Visitatiecommissie Hoekstra. De meeste van die rapporten bevatten lijsten van geraadpleegde relevante literatuur. Te veel om hier op te sommen. Kortheidshalve verwijs ik in onderstaande bespreking naar die bibliografieën.

Lees meer...

Hoofdstuk 3 - De Conclusie

Inleiding

In Hoofdstuk II rees de vraag “Waar zijn we toch mee bezig?” Als in 2007 nog steeds wordt gerapporteerd dat de kwaliteit van beleid en wetgeving gebaat is bij de vroegtijdige inschakeling van uitvoerders, handhavers en burgers, maar dat dit nog steeds niet, of te laat, of onvoldoende of niet doordacht genoeg plaatsvindt, waarom komt dan geen van die gezaghebbende rapporten met de mededeling dat het eens een keer afgelopen moet zijn? De analyses wijzen er met regelmaat op dat de overheid faalt in haar coreproduct: beleid en regelgeving. De overheid is geen bedrijf, de ambtenaren zijn geen werknemers en de burgers zijn geen klanten, maar als het wel een bedrijf zou zijn, zou het dan jaar na jaar zo kunnen blijven functioneren?

Lees meer...

Hoofdstuk 4 - De Remedie

Inleiding

De terugvaloptie ligt besloten in de techniek van het ontwerpen van beleid en regelgeving en is om die reden een kwestie van ambtelijke deskundigheid en verantwoordelijkheid. En dat is goed. Als het erop aankomt zijn het de ambtenaren die het land bijeenhouden. Let wel, de terugvaloptie is een vorm van symptoombestrijding zolang de werkelijke oorzaak van de uitvoerbaarheids- en handhaafbaarheidsproblematiek, namelijk het gebrek aan politiek vakmanschap, niet is opgelost. En omdat er geen staatsrechtelijke instrumenten bestaan om politiek vakmanschap in het parlement te garanderen, zullen we het moeten doen met deze vorm van symptoombestrijding.

Lees meer...

Meer artikelen...

Pagina 1 van 2

Start
Vorige
1